Custom Search

Ad Aktarması

26 Ocak 2013 tarihinde tarafından eklendi.

AD AKTARMASI (MECAZ-I MÜRSEL)

Bir sözcüğün benzetme amacı güdülmeden başka bir sözcüğün yerine kullanılmasıdır. Buna Düz Değişmece ya da Mecaz-ı Mürsel adı verilir.

 İç-dış ilişkisi: Bir varlığın dışı söylenerek içi ya da içisöylenerek dışı kastedilir.

 Örnek: Evi gelecek hafta taşıyoruz.  (Evin eşyalarını)

            Çayı ocağa koyuver.               ( Çaydanlığı)

Bütün-Parça İlişkisi: Bir varlığın bütünü söylenerek parçası,parçası söylenerek bütünü kastedilir.

 Örnek: Sokağın ilk girişindeki apartmanda oturuyorum. (Apartmanın dairesi)

             Herkes başının üstünde bir çatı olmasını ister   (Ev)

Somut-Soyut İlişkisi: Soyut bir kavram söylenerek somut bir varlık kastedilir.

 Örnek: Düşük bir maaşla beş canı besliyor. (İnsan)

Sanatçı-Eser İlişkisi: Sanatçının adı söylenerek eseri ya da eserleri kastedilir.

        Örnek: Biz Yahya Kemal’ i okuyarak yetiştik.  (Romanını)

Yer (Şehir, Kasaba, Köy)- İnsan İlişkisi: Yer adı söylenerek insan adı kastedilir.

Örnek: Takımı şampiyon olunca tüm Adana bayram etti. (Şehir halkı)

         Törende bütün kasaba meydanda toplanmıştı. (Kasaba halkı)

Şehir-Yönetim ilişkisi: Bir ülkenin başkenti söylenerek yöneticileri kastedilir.

 Örnek: Ankara bu olayda duyarsız kaldı.   (Devlet yöneticileri)

Yön-Bölge, İnsan İlişkisi: Yön adı söylenerek o yerde oturan insanlar kastedilir.

 Örnek: Batı’nın tavrını anlamak güç.  (Avrupa ülkeleri)

Bir Kap Söyleyip İçindekileri Çağrıştırma:

 Örnek: Bardağını bitir de sana çay doldurayım. (Çayını bitir)

Soru:   Marmara’da her yelken

               Uçar gibi neşeli

 Yukarıdaki dizelerde olduğu gibi , kimi sözler benzetmeamacı gütmeden kendi anlamı dışında kullanılır.

Aşağıdaki dizelerin hangisinde bu örnektekine benzer bir kullanım vardır?

A)    Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl.

B)     Ben ezelden beridir hür yaşadım hür yaşarım.

C)     Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüda.

D)    Bastığın yerleri toprak diyerek geçme tanı.

E)     Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda.

                                                                (1995-ÖSS)

                                              Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni

                                                 Halil İbrahim ASLANHAN

Etiketler:

Yorumlar

  1. irem diyor ki:

    1995 teki sorunun cevabı ne ?

  2. admin diyor ki:

    A seçeneği – parça bütün ilişkisi

  3. Merve diyor ki:

    “Ay, zeytin yapraklarından damlıyordu.”

    Bu cümlede de mecaz-ı mürsel varmış ama ben bulamadım yardımcı olur musunuz?

    1. Mücahit diyor ki:

      Ay zeytin yapraklarından damlıyordu derken ay ışığı kast edilmiştir.

  4. furkan aktaş diyor ki:

    cevap a hilal derken bayragımızdan bahsedıyor

  5. ömer diyor ki:

    Ayaklarını çıkar.(Burada ad aktarması yapılmış ayaklardan kasıt ayakkabılardır)
    Kazan kaynadı.(Burada kazan dan kasıt kazanın içerisinde bulunan yemek vs)

    Bu tarz soruları çözmek için nesneye yönelmek her zaman artı katar.
    Bir örnek verelim “Ay, zeytin yapraklarından damlıyordu.” burada nesne “ay” ayın zeytin yapraklarından damlaması gibi bir olay söz konusu değildir o zaman soruyoruz neyi kastediyor? Tabi ki ayın ışığını.

    Şimdi ösym sorusuna bakalım

    Aşağıdaki dizelerin hangisinde bu örnektekine benzer bir kullanım vardır?

    A) Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl.

    B) Ben ezelden beridir hür yaşadım hür yaşarım.

    C) Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüda.

    D) Bastığın yerleri toprak diyerek geçme tanı.

    E) Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda.

    A şıkkına bakalım: Dalgalan sende şafaklar gibi ey nazlı hilal. Burada nesne hilal. Hilalin dalgalanması gibi bir saçmalık olabilir mi? tabi ki hayır o zaman hilal motifli bir şeyden bahsediyor ne olabilir bayrak. o zaman burada ad aktarması yani mecazi mürsel kullanılmıştır.

Şu Sayfamız Çok Beğenildi
Edebiyatımızda İlkler