{"id":7,"date":"2013-01-27T03:23:29","date_gmt":"2013-01-27T01:23:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/edebiyat\/?p=7"},"modified":"2023-08-21T18:24:04","modified_gmt":"2023-08-21T15:24:04","slug":"fabl_nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/edebiyat\/fabl_nedir.htm","title":{"rendered":"Fabl"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Kahramanlar\u0131,bitkiler,cans\u0131z varl\u0131klar ve \u00f6zellikle hayvanlar olan ve ders verme amac\u0131 g\u00fcden \u00f6\u011fretici nitelikteki\u00a0<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/hikayeler.htm\">\u00f6yk\u00fcler<\/a>e verilen genel add\u0131r.E\u011fitim\u00a0ama\u00e7l\u0131\u00a0fabllarda konu k\u0131sa olup kahramanlar\u0131n\u0131n her biri insan karakterini yahut davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 sembolize eder. Fabl&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn k\u00f6keni Latince &#8220;hik\u00e2ye&#8221; anlam\u0131na gelen &#8220;fab\u0131la&#8221;&#8216;d\u0131r. Fakat bu s\u00f6zc\u00fck zamanla bir ahl\u00e2k ilkesi veya davran\u0131\u015f kural\u0131n\u0131 anlatan k\u0131sa sembolik (simgesel) bir hik\u00e2ye t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ad\u0131 olmu\u015ftur.\u00c7ok kez ola\u011fan\u00fcst\u00fc unsurlara sahip olan ve bu yan\u0131yla alegorik bir h\u00fcviyet ta\u015f\u0131yan bu \u00f6yk\u00fclerde daha \u00e7ok insanlar\u0131n zay\u0131fl\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermek b\u00f6ylece onlara ders verme amac\u0131 g\u00fcd\u00fcl\u00fcr.Bu ders \u00e7o\u011fu zaman \u00f6yk\u00fcn\u00fcn sonunda dile getirilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fabllar\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc unsurlara sahip olmas\u0131 zaman zaman t\u00fcr\u00fc\u00a0<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/masallar.htm\">masal<\/a>a yakla\u015ft\u0131r\u0131r.Olaylar\u0131n insan d\u0131\u015f\u0131 varl\u0131klar\u0131n ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7iyormu\u015f gibi g\u00f6sterilmesi okuyucunun verilen ahlak dersini kendi tecr\u00fcbeleriyle ke\u015ffetmesini sa\u011flar.Bu t\u00fcr hik\u00e2yelerin, kahramanlar\u0131 \u00e7o\u011funlukla hayvanlard\u0131r. Hik\u00e2ye kahraman\u0131 bu hayvanlar, kendi \u00f6zelliklerini korumakla birlikte insan gibi konu\u015furlar. Esasen &#8220;fabl&#8221; bu \u00f6zelli\u011fi nedeniyle masal\u0131ms\u0131 eserler aras\u0131nda yer al\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fabllar hem naz\u0131m, hem nesir bi\u00e7iminde olurlar.Fabl\u0131n sonunda her zaman bir ahl\u00e2k dersi (k\u0131ssadan hisse) vard\u0131r. Bu ders k\u0131sa, a\u00e7\u0131k ve do\u011fru olmal\u0131d\u0131r ve mutlaka \u00f6yk\u00fcn\u00fcn do\u011fal bir neticesi gibi g\u00f6r\u00fclmelidir.Fabllar\u00a0<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/soz_sanatlari_1.htm\">te\u015fhis<\/a>\u00a0ve<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/soz_sanatlari_1.htm\">\u00a0intak<\/a>\u00a0sanatlar\u0131 \u00fczerine kurulmu\u015ftur.Fabllarda \u00f6\u011fretici (didaktik) bir ama\u00e7 g\u00fcd\u00fcl\u00fcr, g\u00fcndelik hayatla ilgili dersler ve \u00f6\u011f\u00fctler verilir. Okurlar \u00e7o\u011fu zaman verilen dersin veya \u00f6\u011f\u00fcd\u00fcn ne oldu\u011funu anlamakta zorluk \u00e7ekmezler. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ders veya \u00f6\u011f\u00fct eserin bir yerinde, \u00e7o\u011fu defa sonunda, bir\u00a0<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/atasozleri.htm\">atas\u00f6z\u00fc<\/a>\u00a0ya da\u00a0<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/guzel_sozler.htm\">\u00f6zdeyi\u015f<\/a>\u00a0bi\u00e7iminde a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilir. Fabllarda basit ahl\u00e2k ilkelerine de\u011finildi\u011fi gibi insanlar\u0131n bir\u00e7ok kusurlu y\u00f6n\u00fcne de dikkat \u00e7ekilir. Fabllerde soyut konular, olay pl\u00e2n\u0131yla hem somutla\u015ft\u0131r\u0131larak hem de hareket kazand\u0131r\u0131larak i\u015flenir. Olaylar bizi g\u00fcld\u00fcr\u00fcrken e\u011fitir. \u0130nsanlar aras\u0131nda ge\u00e7en iyi-k\u00f6t\u00fc, cesur-korkak, d\u00fcr\u00fcst-ikiy\u00fczl\u00fc, g\u00f6z\u00fc tok-a\u00e7 g\u00f6zl\u00fc&#8230; vb. \u00e7at\u0131\u015fmalar; bu niteliklerin yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hayvan kahramanlar aras\u0131nda ge\u00e7mi\u015f gibi g\u00f6sterilir. Dramatizasyona uygun olu\u015flar\u0131 anlat\u0131mlar\u0131ndaki hareketlili\u011fi eyleme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye yard\u0131mc\u0131 olur. B\u00f6ylelikle ya\u015fayarak \u00f6\u011frenmeye uygundurlar. Fabllar insan belle\u011finde \u00e7ok kolay saklanabilen ve ortaya \u00e7\u0131kar\u0131labilen \u00f6zelliklere sahip oldu\u011fu i\u00e7in s\u00f6zl\u00fc gelenek i\u00e7inde de ya\u015fat\u0131labilmektedir. Te\u015fhis ve intak sanatlar\u0131 \u00fczerine kurulurlar.B\u00fct\u00fcn uluslarda ortak bir nitelikte olan fabllar basit, pratik ahl\u00e2k ilkeleridir.<br \/>\nFablin de d\u00f6rt \u00f6gesi vard\u0131r:\u00a0ki\u015filer, olay, zaman, yer.<br \/>\nKi\u015filer:\u00a0Fablin konusu olan olay, ki\u015file\u015ftirilmi\u015f en az iki hayvan\u0131n ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7er. Bunlardan biri iyi ahl\u00e2kl\u0131 bir tipi, di\u011feri k\u00f6t\u00fc ahl\u00e2kl\u0131 bir tipi canland\u0131r\u0131r.Fablde ikinci derecede ki\u015filer \u00e7ok azd\u0131r, bazen yoktur. Ki\u015fi betimlemesi yoktur.Kahramanlar aras\u0131nda tilki varsa biz onu kurnaz insan yerine koyar\u0131z; arslan varsa cesaretine g\u00fcvenen biri yerine koyar\u0131z. K\u0131sa olay bile b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle de\u011fil, yaln\u0131zca fable konu olan y\u00f6n\u00fcyle tan\u0131mlan\u0131r. Derinlemesine duygu \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerine yer verilmez. Fabllerde bir de anlat\u0131c\u0131 ki\u015fi vard\u0131r. Bu ki\u015finin de betimlemesi yap\u0131lmaz, cinsiyeti verilmez. Anlat\u0131c\u0131 kahramanlar\u0131 izler, dersini al\u0131r. B\u00f6ylece dinleyen ile ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc payla\u015f\u0131r.<br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Olay:<\/strong><\/span>\u00a0Fablin konusu insan ba\u015f\u0131na gelebilecek her hangi bir olayd\u0131r. Olay,kahraman\u0131n eyleme d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f be\u011fenme, istek, \u00f6zlem, \u00f6fke, korku&#8230; gibi tutkuya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f duygular\u0131ndan do\u011far. Fablin g\u00f6vdesini bir olay olu\u015fturur, as\u0131l \u00f6nemli olan fablin anlat\u0131l\u0131\u015f nedenidir. Buna &#8220;ders&#8221; denir. Fabl pl\u00e2n\u0131 d\u00f6rt b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr:Serim, d\u00fc\u011f\u00fcm, \u00e7\u00f6z\u00fcm, \u00f6\u011f\u00fct.<br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Serim:<\/strong><\/span> Olay\u0131n t\u00fcr\u00fcne, \u00e7\u0131kar\u0131lacak derse g\u00f6re ki\u015file\u015ftirilmi\u015f hayvanlar ve\u00e7evre tan\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr.<br \/>\n<strong><span style=\"color: #ff0000;\">D\u00fc\u011f\u00fcm:<\/span>\u00a0<\/strong>Olay o \u00e7evrede verilmek istenen derse g\u00f6re geli\u015fir. K\u0131sa ve s\u0131k konu\u015fmalar vard\u0131r. Hemen birka\u00e7 konu\u015fma ile olay d\u00fc\u011f\u00fcmlenir<br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><strong>\u00c7\u00f6z\u00fcm:<\/strong><\/span>\u00a0Olay beklenmedik bir sonu\u00e7la biter. Fablin en k\u0131sa b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><strong>\u00d6\u011f\u00fct:<\/strong>\u00a0<\/span>Ana fikir bu b\u00f6l\u00fcmde \u00f6\u011f\u00fct niteli\u011finde verilir. Bu b\u00f6l\u00fcm kimi zaman ba\u015fta, kimi zaman sondad\u0131r. Kimi zaman da sonu\u00e7 okuyucuya b\u0131rak\u0131l\u0131r.<br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Yer:<\/strong>\u00a0<\/span>Tasvir yap\u0131lmaz fakat \u00e7evre \u00e7ok iyi verilmelidir: Orman, g\u00f6l kenar\u0131,yol&#8230; gibi. Olay\u0131n ge\u00e7ti\u011fi yer olayla birlikte de\u011fi\u015febilir.<br \/>\nZaman: Her olay gibi fabldeki olay da bir zaman diliminde ge\u00e7er. Kronolojik zaman kullan\u0131l\u0131r.<br \/>\nT\u00fcr\u00fcn bilinen ilk \u00f6rnekleri Do\u011fu\u2019da \u0130.\u00d6.VII yy.da Asur-Babil masallar\u0131na,Bat\u0131da ise \u0130:\u00d6:VIII yy.da Atmaca ile B\u00fclb\u00fcl \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc yazan Hesiodos\u2019a\u00a0 kadar uzanmaktad\u0131r.Zamanla serpilip geli\u015fen t\u00fcr,Bat\u0131\u2019da Aisopos (Ezop),La Fontaine;Do\u011fu\u2019da Kelile ve Dinme yazar\u0131 Beydaba ile se\u00e7kin \u00f6rneklerine kavu\u015fur. Fars edebiyat\u0131nda 8.-14 y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015f ve toplumsal ele\u015ftirileriyle ilgili eserler kaleme alm\u0131\u015f olan \u00fcnl\u00fc mizah\u00e7\u0131 Ubeyd-i Zakan\u00ee ve 11\/16. y\u00fczy\u0131lda hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f olan Muhammed Bak\u00eer Meclis\u00ee\u2019nin Fare ile Kedi (Mu\u015f u Gurbe) adl\u0131 eserleri vard\u0131r. Sad\u00ee\u2019nin\u00a0<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/gul_resimleri.htm\">G\u00fcl<\/a>istan ve Bostan adl\u0131 eserlerinde hayvan hik\u00e2yelerini anlatan bir \u00e7ok \u00f6rnek mevcuttur.<br \/>\n\u00c7a\u011fda\u015f hayvan\u00a0<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/turk_destanlari.htm\">destanlar<\/a>\u0131 da denebilecek bu yeni t\u00fcr\u00fcn ba\u015far\u0131l\u0131 \u00f6rnekleri aras\u0131nda Tilki Renard,Chantebury \u00d6yk\u00fcleri,\u00fctopik bir h\u00fcviyete sahip olan George Orwell\u2019in Hayvan \u00c7iftli\u011fi (1945),Andersen Masallar\u0131 ve Antoin de Saint-Exupry\u2019nin K\u00fc\u00e7\u00fck Prens\u2019i say\u0131labilir. James Thurber\u00a0 de bu t\u00fcr\u00fcn \u00e7a\u011fda\u015f temsilcilerindendir.<br \/>\nEski T\u00fcrk edebiyat\u0131nda s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fclen k\u0131ssadan hisse t\u00fcr\u00fc \u00f6yk\u00fcc\u00fcklerin zengin \u00f6rneklerine Sadi\u2019nin Bostan ve G\u00fclistan ile\u00a0<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/mevlana.htm\">Mevlana<\/a>\u2019n\u0131n Mesnevisinde rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.Bu t\u00fcr\u00fcn en yayg\u0131n \u00f6rnekleri Ferid\u00fcddin Attar\u2019\u0131n Mant\u0131ku\u2019t Tayr ile 15 yy. \u015fairi\u00a0\u015eeyhi\u2019nin yazd\u0131\u011f\u0131 Harname adl\u0131 mesnevisidir. T\u00fcrk\u00e7edeki ilk \u00f6rne\u011fi Harname&#8217;dir.Bat\u0131l\u0131 anlamda ilk \u00f6rnekleri ise\u00a0<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/sinasi.htm\">\u015einasi<\/a>\u00a0vermi\u015ftir.\u00a0<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/ahmet_mithat.htm\">Ahmet Mithat<\/a>, K\u0131ssadan Hisse adl\u0131 eserini ahlak\u00ee gaye g\u00fcderek yazm\u0131\u015ft\u0131r. Bu eserde yazar, Ezop\u2019tan, La Fontaine\u2019den yapm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00e7evirilere ve kendi yazm\u0131\u015f oldu\u011fu fabllere yer vermi\u015ftir\u00a0<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/recaizade_mahmut_ekrem.htm\">Reca\u00eezade Mahmut Ekrem<\/a>, La Fontaine\u2019den Horoz ile Tilki, Kurba\u011fa ile \u00d6k\u00fcz, Karga ile Tilki, Me\u015fe ile Saz, A\u011fustos B\u00f6ce\u011fi ile Kar\u0131nca gibi bir \u00e7ok \u00e7eviriler yaparak bu alanda T\u00fcrk Edebiyat\u0131na katk\u0131da bulunu\u015ftur Ali Ulvi El\u00f6ve \u00c7ocuklar\u0131m\u0131za Ne\u015fideler, adl\u0131\u00a0<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/siirler.htm\">\u015fiir<\/a>\u00a0kitab\u0131nda La Fontaine,\u00a0<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/victor_hugo.htm\">Victor Hugo<\/a>, Lamartine\u2019den yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7evirilerin yan\u0131nda, yine bunlardan esinlenerek yazd\u0131\u011f\u0131 fabl t\u00fcr\u00fc \u015fiirlere de yer vermi\u015ftir.\u00a0Nabizade Naz\u0131m\u2019\u0131n Bir Sansar ile Horoz ve Tavuk adl\u0131 eseri vard\u0131r Tar\u0131k Dursun K.\u2019n\u0131n fabl \u00fczerine bir \u00e7ok eseri mevcuttur. La Fontaine, Ezop ve Krilov\u2019dan \u00e7eviriler yaparak yay\u0131nlayan yazar, hayvanlarla ilgili bir \u00e7ok hik\u00e2ye de yazm\u0131\u015ft\u0131r.<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/nurullah_atac.htm\">Nurullah Ata\u00e7<\/a>,\u00a0<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/orhan_veli_kanik.htm\">Orhan Veli<\/a>\u00a0Kan\u0131k, \u00d6mer R\u0131za Do\u011frul, Kemal Demiray, M.\u00a0<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/mehmet_fuat_koprulu.htm\">Fuat K\u00f6pr\u00fcl\u00fc<\/a>, Vasfi Mahir Kocat\u00fcrk, Siracettin Has\u0131rc\u0131kl\u0131o\u011flu,\u00a0<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/sabahattin_eyuboglu.htm\">Sebahattin Ey\u00fcbo\u011flu<\/a>\u00a0fabl t\u00fcr\u00fc ile ilgilenmi\u015f \u00e7eviri yapm\u0131\u015f, ara\u015ft\u0131rmalarda bulunmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Muhammet Y\u00dcCE<\/strong><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Benzer Sayfalar:<\/strong><\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/indir.bmp\" alt=\"\" width=\"28\" height=\"13\" border=\"0\" \/>\u00a0<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/edebiyat\/fabl_sunu.zip\">Fabl Ders Sunusu<\/a><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/indir.bmp\" alt=\"\" width=\"28\" height=\"13\" border=\"0\" \/>\u00a0<a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/edebiyat\/fabl_gunluk_plan.zip\">Fabl G\u00fcnl\u00fck Plan\u0131<\/a><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/indir.bmp\" alt=\"\" width=\"28\" height=\"13\" border=\"0\" \/><a href=\"http:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/guzel_sanatlar_ve_edebiyat_dosyalar\/fabl.htm\">Fabl<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kahramanlar\u0131,bitkiler,cans\u0131z varl\u0131klar ve \u00f6zellikle hayvanlar olan ve ders verme amac\u0131 g\u00fcden \u00f6\u011fretici nitelikteki\u00a0\u00f6yk\u00fclere verilen genel add\u0131r.E\u011fitim\u00a0ama\u00e7l\u0131\u00a0fabllarda konu k\u0131sa olup kahramanlar\u0131n\u0131n her biri insan karakterini yahut [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-7","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/edebiyat\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/edebiyat\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/edebiyat\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/edebiyat\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/edebiyat\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/edebiyat\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":944,"href":"https:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/edebiyat\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7\/revisions\/944"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/edebiyat\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/edebiyat\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net\/edebiyat\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}